12 (+2) wiersze / poesias
traducziuns a quatter mans:
Z języka retoromańskiego na polski przełożył
Verti dal rumantsch (vallader) in polac: Maciej Durkiewicz
Z języka polskiego na język retoromański przełożyła
Verti dal polac in rumantsch (vallader): Mevina Puorger
Słowo od obojga tłumaczy
Ponderaziuns dals traductuors
editionmevinapuorger turich / Zurych
Dostęp do nagrań audio poprzez kod QR lub link podany niżej.
Access a l’audio per mez dal code QR obain cul link.
22.00 frs.
Da cumprar pro la Chasa editura e lös chi vendan cudeschs rumantschs, sco la Lia Rumantscha o GraubündenBOOKS.
Üna da las 12(+2):
Czym mógłby być
Wiersz musi być tym, czym jest.
Nie powinien udawać poematu
ani zastępcy naczelnika powiatu,
ani sklepowej, która ma okres.
Nie powinien wyrażać ducha czasu
ani go nie wyrażać, nie powinien
być dokumentem, ani nim nie być.
(Od czasu do czasu mógłby zapytać.)
Powinien umieć sobie wyobrazić
czym mógłby być, gdyby nie to
czy tamto.
Che ch’ella pudess esser
Üna poesia dess esser quai ch’ella es.
Ella nu’s mangla dar sco poem
e nemain sco suprastanta dal vicemastral,
e neir sco vendadra chi’d es suotsura.
Ma, ella nu stess ni exprimer il spiert dal temp
e neir til exprimer, ella nu stess esser ni
documaint, ni ingün.
(Da temp in temp, pudess’la dumandar.)
Ella stess pudair s’imaginar
che ch’ella pudess esser, o l’ün
o l’oter.
(mp/md)
do treści / davart il cuntgnü
W 1919 powstała Lia Rumantscha¹; sto lat później, w roku 2019, świętowaliśmy okrągłą rocznicę tego wydarzenia w czasie wielodniowych obchodów w Zuoz w Górnej Engadynie. Gościem honorowym był wówczas
szwajcarski federalny minister spraw zagranicznych Ignazio Cassis, pomysłodawca i promotor tzw. Emna rumantscha (Tygodnia retoromańskiego), który ma miejsce corocznie w lutym, kiedy to przypada rocznica referendum z 20 lutego 1938 roku, na mocy którego język retoromański
został uznany za czwarty język narodowy Konfederacji Szwajcarskiej. Tydzień retoromański to okazja, by zwrócić uwagę na rolę tradycyjnej helweckiej wielojęzyczności dla szwajcarskiej tożsamości i spójności państwowej oraz by jednocześnie przybliżyć wszystkim zainteresowanym
rzeczywistość językową i kulturalną najmniejszej wspólnoty językowej
Szwajcarii.
Dal 1919 es gnüda fuondada la Lia Rumantscha. Tschient ons plü tard, dal 2019, es gnü festagià il grond anniversari cun üna festa pumpusa da plüs dis a Zuoz in Engiadin’Ota.
Il cusglier federal Ignazio Cassis es stat giast d’onur dürant quists dis festivs, ed el es il fundatur da l’uschè nomnada Emna rumatscha. Quist’eivna vain realisada minch’on in favrer: sco algord dals 20 favrer 1938, cur cha’l rumantsch es gnü acceptà in üna votumaziun federala sco quarta
lingua naziunala. Quist’eivna speciala in favrer dess render attent l’importanza da la plurilinguità svizra per la coesiun naziunala, ed eir drivir nouvas portas vers l’exteriur.
Per l’Emna rumantscha 2026 ans vaina dat il motto: s-chaffir üna punt lirica tanter il rumantsch ed il polac. No vain tschernü duos vuschs poeticas rapreschantativas per concretisar ils pilasters da quista punt.
Dumenic Andry dà la vusch a la litteratura rumantscha; Piotr Sommer dà ün’invista illa poesia polacca.